Schaamte | Emotionele ontwikkeling van het kind

Schaamte | Emotionele ontwikkeling van het kind

Schaamte | Emotionele ontwikkeling van het kind

Emotionele ontwikkeling: Naar aanleiding van mijn vorige blogpost over het aanstellen van grenzen bij een kind, wil ik vandaag dieper ingaan over het aanleren van bescheidenheid (positieve schaamte), en waarom deze eigenschappen erg belangrijk zijn.

Emotionele ontwikkeling: Goede en slechte eigenschappen 

In onze huidige maatschappij krijgen we van jongs af mee welke karaktereigenschappen goed zijn en welke niet: aardig zijn is iets goeds, boos worden is iets slechts, naïef zijn is slecht et cetera. Echter dienen deze eigenschappen niet oppervlakkig bekeken te worden: alle soorten eigenschappen, goed of slecht, spelen een rol in het menselijke natuur.

De mens heeft natuurlijke instincten (voortplantingsinstinct, overlevingsinstinct en aanbiddingsinstinct), emoties en behoeften. Eigenschappen zoals ‘woede’ wordt vaak geassocieerd met ‘iets slechts’, maar dit is een verkeerde instelling. Voordelen van woede zijn verdediging van zichzelf, zijn trots of religie. Dit valt onder lovenswaardig woede.

Lees meer hierover in de onderstaande blogpost over de ontwikkelingspsychologie bij kinderen. Sharing is caring!

Ontwikkelingspsychologie bij kinderen

Emotionele ontwikkeling: Bescheidenheid siert de mens

‘Bescheidenheid siert de mens’: Deze spreuk is er door velen met de paplepel ingegoten. Zoals ik hierboven heb vermeld heeft ieder karaktereigenschap zowel positieve als negatieve eigenschappen, afhankelijk van de situatie. Bescheidenheid of schaamte is alleen een deugd als het ware bescheidenheid is, maar valse bescheidenheid is dubbele hoogmoed. 

Terwijl schaamte, gêne en bescheidenheid in principe dezelfde synoniemen zijn, heeft het ene woord een negatieve ondertoon en de ander niet. Toch wil ik gebruik maken van het woord ‘schaamte’, omdat het woord ‘gêne’ niet vaak gebruikt wordt door de gemiddelde Nederlander. Dus vanaf hier zal ik dieper ingaan op schaamte in plaats van bescheidenheid en hoe je kind dit kan krijgen:

emotionele ontwikkeling schaamte
foto bron onbekend

Emotionele ontwikkeling: Schaamte? Nergens om je te schamen

Sinds wanneer is het hebben van schaamte (gêne) een taboe? Naar mijn mening sieren eigenschappen zoals bescheidenheid en schaamte de mens, omarmen zijn natuur en is het een teken van beschaving. Het is geen negatief gevoel, want het maakt je gevoelig voor de ruimte tussen jezelf en een ander, waardoor je tevens je grens leert (en deze niet overschrijdt).

Grenzen aanleren is pas effectief als het kind bewust is van zijn eigen gevoelens. Hij zal niet de grens overschrijden, puur alleen omdat zijn ouders dit vertellen. Nee, hij zal zijn grens niet overschrijden doordat hij naar zijn eigen gevoelens luistert. Hier is niets mis mee: het hebben van gêne, schaamte en bescheidenheid resulteert in zelfwaarde en meer zelfvertrouwen. In tegendeel met schaamteloosheid, wat een blaam is voor jong en oud.

Update: Het grappige is dat schaamte taboe begint te worden, en het verschil per cultuur. In de Turkse en Chinese cultuur is iets sneller schaamteloos te noemen, dan in de Nederlandse maatschappij. Ik wilde een leuke gezegde opzoeken over het hebben van schaamte en kwam alleen maar negativiteit over ‘schaamte’ tegen. Dat is best wel apart!

Emotionele ontwikkeling: verlegenheid is niet hetzelfde als schaamte

Vanaf het 2e levensjaar gaan kinderen emoties ontwikkelen zoals verlegenheid. Het kind blijft steeds in de buurt van zijn moeder, ontwijkt oogcontact met anderen. Verlegenheid leidt tot introvertie, terwijl schaamte/bescheidenheid wegen opent naar andere goede eigenschappen: het zorgt voor goede manieren, eerlijkheid en goedheid jegens ouderen.

PS: Verlegenheid bij kinderen kan aangepakt worden door vaker met anderen bijeen te komen en te spelen, zodat het kind meer zelfvertrouwen krijgt en hierdoor minder verlegen wordt.

Emotionele ontwikkeling: waarom schaamte aanleren aan kind?

Een bescheiden kind leert zichzelf te beschermen van mensen met slechte intenties, vooral in deze tijden waar er steeds meer pedofielen opduiken. Wat ik het meest angstwekkend vindt, is dat het allang geen enge potloodventers zijn op de speeltuin, maar vaak mensen in je eigen omgeving of familieleden.

Door je kind aan te leren dat niemand aan zijn of haar lichaam mag komen, behalve mama en papa (bv tijdens opkleden of in bad stoppen), leert het kind zich te beschermen en niet om onderdanig te worden. Dat komt doordat kinderen denken dat het lichaam niet hun eigendom is, maar van anderen.

Gêne of schaamte is een basiseigenschap die ieder kind dient te beheersen, zodat het kind leert dat zijn lichaam van hem is (en niet van een ander), en dat alleen met zijn toestemming aangeraakt mag worden.

emotionele-ontwikkeling-schaamte

Schaamte aanleren aan kind | Emotionele ontwikkeling

1 – Zijn lichaam, zijn keuze

Een kind wordt vanaf dag 1 letterlijk en figuurlijk blootgesteld door anderen. Het kind groeit op, terwijl zijn ouders hem naakt in bad doen, aan- en uitkleden, luiers verwisselen en noem maar op.

Zo krijgt hij een indruk dat hij zichzelf moet toewerpen aan anderen en dat zijn lichaam deel uit maakt tot andermans eigendom. Daarom is het belangrijk om na het 4e levensjaar het kind te laten beseffen dat zijn lichaam zijn eigendom is, en niet van zijn ouders of verzorgers.

Als je de kleding van je kind moet omwisselen, vraag dan altijd toestemming, bijvoorbeeld: Als je kind een natte hemd of shirt heeft moet je niet zonder toestemming verschonen, evenmin als een kind die in zijn broek heeft geplast. Zijn ouder(s) of verzorger(s) moeten niet boos worden terwijl ze hem ontkleden. Op ten duur zal het kind denken dat niemand toestemming hoeft te vragen als ze zijn lichaam aanraken, denkende dat hij geen zeggenschap heeft over zijn eigen lichaam.

2 – Kind niet dwingen of bang maken

Een ouder zie zijn kind bijleert om schaamte te hebben, moet oppassen met wat hij zegt. Leef met je kind mee. Maak hem niet bang, dwing hem niets tegen zijn wil, bijvoorbeeld tijdens het uitkleden want dit kan zijn zelfvertrouwen beschadigen.

Zeg niet ‘schaam je’, ‘dat is verboden’ of ‘dat is een zonde’. Zo krijgt je kind een beeld dat geloof de mens onderdrukt. Toen ik zelf heel klein was, werd mij altijd verteld dat God mij zal branden, omdat mijn onderrug zichtbaar was tijdens het bukken of zitten. Dit werkte erg traumatisch voor mij, en het duurde dan ook erg lang (tot in mijn pubertijd) dat ik geloof positiever begon in te zien.

3 – Mag ik je kussen?

Om duidelijkheid te maken dat het lichaam van een kind zijn eigendom is, moet je dus toestemming vragen, hetzelfde geldt voor kussen.

4 – Privacy over eigen geslachtsdelen

Als het kind 2 jaar is geworden, moeten zijn ouder(s) of verzorger(s) alvast beginnen met het introduceren van schaamte over zijn eigen Genitaliën. Dit kun je gerust doen door middel van een kort gesprekje.

Een kind vanaf 4 jaar zal zich steeds meer ongemakkelijk moeten voelen als een ander bepaalde lichaamsplaatsen aanraakt, voornamelijk de genitaliën. Om dit bewustzijn te creëren moet je als ouder steeds minder te maken hebben met de geslachtsdelen van je kind: de meeste kinderen rond 4 jaar zijn vaak zindelijk. Zichzelf proper maken moet steeds vaker een zelfstandig taak worden.

Het geven van een billenkoek (ook al is het voor de gein), het aanraken of kussen van de geslachtsdelen is uit den boze. Net zoals dat je over de buik van het kind aait en kust of opmerkingen maakt zoals ‘mijn mannetje’.

5 – Wie is familie en wie niet? 

Een kind moet al op jonge leeftijd onderscheid kunnen maken tussen zijn eigen oom (de broer van zijn vader) en een ‘oom’ die als bakker werkt. Evenmin moet hij onderscheid kunnen maken tussen zijn neef als achterneef.

Als ouder is het erg belangrijk om je kind te onderwijzen met welke persoon je kind een beter band ‘mag’ krijgen en met de welk persoon beter wat meer afstand kan hebben. Je kunt immers niet alle geheimen delen met elk verre familielid. Hierdoor leert het kind om anderen te vertrouwen, en bij wie hij meer op je hoede moet zijn.

Dit is erg belangrijk voor de vertrouwensband tussen een volwassene en kind. Een kind die onderscheid kan personen, beseft dat hij niet mag ingaan op andermans verzoeken. Stel dat een kind ieder volwassene 100% vertrouwt, dan kan een volwassene met slechte intenties hem gemakkelijker manipuleren. Een volwassene kan dan sneller misbruik maken van de oprechte intenties van het kind. Daarom is het belangrijk om als verzorger(s) en/of ouder(s) je kind te onderwijzen.

6 – Subliminale boodschappen op televisie

Het is natuurlijk vanzelfsprekend dat elke ouder(s) en/of verzorger(s) van een kind gecontroleerd moet worden tijdens het computeren of televisiekijken.

Een kind kan vaak de verschillen van fictie en realiteit niet uit elkaar halen tijdens het kijken van een tekenfilm. Hij leeft erg mee en denkt vaak dat het echt is wat hij ziet.

Daarom is het verstandig om je kind te onderwijzen dat als hij per ongeluk iets slechts ziet op televisie (bijvoorbeeld als een persoon een ander streelt), dat je dan moet vertellen dat een persoon nooit zomaar een ander mag aanraken op zijn geheime lichaamsdelen.

Probeer ook zo min mogelijk Disneyfilms te bekijken. Vaak bevatten deze tekenfilms subliminale boodschappen. Denk hierbij aan verliefdheid, een jongen kussen die je niet goed kent, rond 00:00 buiten zijn, niet goed bedekt zijn, et cetera.

7 – Jongens en meisjes apart laten slapen

Rond de basisschoolperiode moeten zusjes en broertjes in hun eigen kamer slapen. De reden hiervoor is dat ze elkaar zien tijdens het aan- en uitkleden, slapen en het reinigen van zichzelf. Hierbij kunnen bepaalde lichaamsdelen gezien worden.

7 jaar is de maximum leeftijd. Hierna is het uit den boze om nog samen te slapen in dezelfde kamer.

8 – Barbie spelen

Zelf ben ik geen voorstander om je kind te laten spelen met een barbie. Barbie’s zien er vaak erg realistisch uit. Een kind beschouwt een barbie dan ook als het ultieme voorbeeld: ze heeft een prachtige, maar onrealistische lichaam, een perfecte haar, vaak is ze blond, draagt veel make-up en leeft in glitter and glamour, samen met haar knappe vriend ‘Ken’.

Toen ik jong was probeerde ik mijn barbie’s te laten kussen met elkaar. Ik haalde hun kleren uit, en dat was precies wat ik meekreeg van televisie. Zeg nooit dat barbie’s geen impact hebben op de gedachten van een kind.

Tegenwoordig draait ook alles om uiterlijke verzorging en kleren, oftewel materialisme; wij zijn de generatie van Barbie. Het lijkt alsof gelukkig zijn draait om geld en ‘perfectie’, en dit krijgt je kind mee. Als je niet ‘mooi’ bent, niet ‘mooi’ kleedt, tel je niet mee.

9 -Seksualisering van kinderkleding

Strings, bh’s en schoentjes met hakjes voor meisjes van 7 tot 9 jaar. Ze liggen de afgelopen jaren steeds vaker in de winkels en worden goed verkocht.

Een kind moet zich kleden naar haar leeftijd, en niet lijken op een jonge vrouw. Kies voor kinderkleding die niet overdreven is en laat haar geen make-up dragen. Het is niet de bedoeling om een imago te creeren om je kind in een ‘mini-vrouw’ of ‘mini-man’ te veranderen.

10 – Voorbeeld zijn als ouders

Kinderen imiteren volwassenen. Uiteindelijk zijn het de ouder(s) en/of verzorger(s) die in het hun eigen hand hebben. Wees een goed voorbeeld voor je kind: draag thuis nette kleren, niet te bloot en ook niet slodgy, want je geeft met beide kledingstukken een boodschap door.

Vloek niet, praat netjes, maak geen racistische of seksistische opmerkingen (ook al is dit voor de gein). Een kind volgt het voorbeeld op van zijn eigen familie.

Emotionele ontwikkeling: schaamte aanleren aan kind. Deel je tips met ons!


israbintali

moeder, echtgenote, mamablogger, designer, fotograaf, vriendin en dierenliefhebber

Reactie achterlaten