Wiegendood en samen slapen: de feiten

Wiegendood en samen slapen: de feiten

Wiegendood en samen slapen: de feiten

Je kent het wel: je hoort de meest erge horror-verhalen over de link tussen wiegendood en samen slapen.Zowel familieleden als vriendinnen keken met gefronste wenkbrauwen naar me toen ik hen vertelde dat ik ’s nachts samen met mijn dochter in hetzelfde bed slaap. “Dat is toch erg gevaarlijk, joh?” vroegen ze me.

Is samen slapen, ook wel co-sleeping genoemd, écht gevaarlijk voor baby’s. Ook als zij borstvoeding krijgen?

De maatschappij

Om te beginnen wil ik jullie graag aanduiden dat in het Verenigde Staten de term ‘co-sleeping’ wordt aangegeven als je samen met de baby in dezelfde kamer slaapt, maar in Nederland wordt deze term gebruikt in de betekenis van met je baby samen in één bed slapen.

Co-sleeping is in de Westerse wereld (waaronder Nederland) niet gebruikelijk. Sterker nog, vaak wordt het je afgeraden. Zodra het kind 4-5 maanden is, wordt van de baby verwacht dat ze/hij in de eigen kamer moet slapen.

Na negen maanden in de warme buik te hebben gezeten, zonder zorgen, vrees of angst dat je van mama wordt afgerukt kom je op de koude wereld terecht.

Vergeleken met volwassenen die zelf ook met moeite hebben met veranderingen in hun leven, wordt er van jou verwacht dat je aan alle wetten en regels op deze gehaaste wereld moet wennen, zoals de continu veranderende temperaturen, slijtende kleding, prikkels… en alleen slapen.

Begrijp mij niet verkeerd: ik ben niet tegen alleen slapen van kinderen. Niemand wilt een totaal afhankelijke kind. Echter, is het wel minder zwaar voor de pasgeboren baby om  dicht bij mama te zijn en haar te knuffelen.

Hoe lang zijn vier maanden in een mensenleven? Niet veel, toch? Waarom wordt er dan van pasgeboren baby’s verwacht dat ze moeten doorslapen in hun eigen kamer rond deze leeftijd? De westerse maatschappij is geobsedeerd door  cijfers:

Alles moet volgens regels, en indien jij of je kind een beetje afwijkt van de gemiddelde krijg je figuurlijk gezegd een stempel op het voorhoofd toegediend.

Denk hierbij aan kinderen die niet gevaccineerd worden volgens het boekje; kinderen die laat/later beginnen met praten of lopen; kinderen die niet doorslapen of in dit geval: ouders die samen met hun kind(eren) in hetzelfde bed slapen. Vandaag richt ik me op co-sleeping.

Risicofactoren van wiegendood

In Nederland wordt samen slapen als een risicofactor gezien, maar op internationale vlak verschillen de meningen hierover: De incidentie van wiegendood in ons land is door de jaren heen gedaald.

In het jaar 1995 waren er 50 gevallen geregistreerd, en in het jaar 2009 is dit gedaald tot 19 geregistreerde gevallen (CBS, 2011). Bij een onderzoek bleken de volgende vermijdbare risicofactoren de belangrijkste oorzaken waren van wiegendood:

het slapen in buikliggen, het (verkeerde) gebruik van een dekbed en doordat het kind passief rokende was via rokende ouders.

Wiegendood is sterk afgenomen doordat in 1987 ouders hun zuigelingen niet meer op hun buik lieten slapen. De kans om wiegendood te verminderen, werd van 60 naar 8 procent verlaagd.

Dankzij de correcte gebruikswijze van de dekbed daalde de kans op wiegendood van 85 naar 18 procent; roken door de moeder van 34 naar 20 procent; roken door de vader, van 48 naar 32 procent.

wiegendood

Grafiek: wiegendoodsterfte in de leeftijd van 7-365 dagen, per 100.000 levendgeborenen naar geslacht en leeftijd in maanden.

Conclusie

De extreme angst voor wiegendood is anno 2014 onterecht, doordat zuigelingen worden aangeleerd om niet op (secundaire) buikligging te slapen. De kans op wiegendood bestaat echter wel als één of beide ouders roken, maar plotseling overlijden kan ook plaatsvinden in de box of bed, met of zonder de aanwezigheid van de ouders.

Kans op wiegendood aanzienlijk verkleinen

De bovenstaande risicofactoren zijn vermijdbaar. Andere vermijdbare risicofactoren zijn: samen slapen in de eerste 5 maanden, geen toezicht hebben op de slapende baby, secundaire buikligging, het niet (kunnen) geven van moedermelk, veranderingen in de dagelijkse routine, infecties en deelname aan kinderopvang.

Onvermijdbare risicofactoren zijn rangorde binnen het gezin, prematuriteit en dismaturiteit. Om de kans op wiegendood te verkleinen wordt er geadviseerd om borstvoeding te geven, door inbakeren, het slapen in een eigen bedje op de slaapkamer van de ouders en fopspeengebruik.

Uit een onderzoek komt naar voren dat er zich een tweetal belangrijke risicogroepen vormen in de preventie van wiegendood. Het gaat hierbij om allochtone moeders en laag opgeleide moeders.

Zij vertonen over het algemeen meer risicovol gedrag en minder beschermend gedrag. Hieruit zou kunnen worden afgeleid dat zij, ondanks dat zij dezelfde informatie tot hun beschikking hebben, deze minder goed omzetten in minder risicovol gedrag en meer beschermend gedrag.

Percentage kinderen bij ouder(s) in bed

1.5% van de kinderen slaapt uitsluitend bij de ouder(s) in bed. Daarnaast slaapt 3.1% van de kinderen bij één of beide ouders in bed afgewisseld met een andere locatie (bijvoorbeeld in de ochtend en middag in eigen bed, en in de nacht bij de ouder(s) in bed).

In onderstaande grafiek is af te lezen dat er een sterke daling is van kinderen rond 5-6 maanden die niet in het bed van de ouder(s) slapen.

wiegendood2

Rokende ouder(s) van kinderen die in het ouderlijke bed slapen
Volgens onderzoek blijkt dat slechts 1.2% van de kinderen uit een gezin waarin beide ouders roken in het ouderlijke bed samen met de ouder(s) slaapt, vergeleken met gezinnen waarin beide ouders niet roken is dit slechts 1.1%.

wiegendood3

Tabel: ouderlijk bed naar rookgedrag ouders

Uit Nederlands onderzoek blijkt dat het roken van één of beide ouders het risico op wiegendood vergroot. Het meeroken van een baby vormt een zeer belangrijke risicofactor van wiegendood, doordat de luchtwegen van de baby geïrriteerd kan raken die door het roken veroorzaakt wordt (de Jonge, L’Hoir, Ruys & Semmekrot, 2002)

Een must bij co-sleeping is…. borstvoeding

Steeds minder vrouwen geven borstvoeding aan kinderen. In het jaar 2003 kreeg 35.4% van de kinderen volledige borstvoeding, en 50.8% kreeg uitsluitend kunstvoeding.

In het jaar 2005 was dit gedaald naar 29.2% en volledige kunstvoeding steeg naar 59.4%. In het jaar 2011 daalde borstvoeding naar 21.5% en uitsluitend kunstvoeding bleef beetje stabiel, namelijk 59%.

Dit is een treurige zaak, want borstvoeding beschermt niet alleen tegen wiegendood, maar heeft ook talloze gunstige effecten op het kind.

Hoewel het samen slapen in één bed het geven van borstvoeding vergroot, neemt het risico op wiegendood dat het samen slapen in één bed oplevert direct alle voordelen en beschermende effecten weg die het geven van borstvoeding met zich meebrengt (Ruys, Engelberts & van VelzenMol, 2007).

Indien een baby in de eerste drie maanden geen borstvoeding krijgt, bestaat er een grotere kans op wiegendood.

Borstvoeding beschermt dus de baby van wiegendood. Dat komt doordat de prikkeldrempel van het ademhalingscentrum verlaagd wordt door de borstvoeding.

Deze prikkeldrempel is naar eigen zeggen van toepassing tijdens de actieve slaap, dus waardoor een baby sneller wakker zal worden in het geval van een levensbedreigende adembelemmering (Ruys, Engelberts & van Velzen-Mol, 2007)

De meeste moeders (onder andere ik) die borstvoeding geven aan hun baby, slapen in een foetushouding in bed. Dit voorkomt dat de baby omhoog of omlaag kan schuiven.

De onderste arm wordt boven de hoofd van de baby gehouden, onder hun eigen hoofd en de knieën zijn opgetrokken tot de voetjes van de baby. Moeders die geen borstvoeding geven, blijken heel anders te slapen met hun baby.

Deze moeders leggen hun kind vaak ter hoogte van hun eigen gezicht, en liggen vaker met de rug naar de baby gekeerd.

moeder-en-kind-slapen

Afbeelding: Foetushouding, waarbij de onderste arm van de moeder boven het hoofdje van de baby wordt gehouden knieën opgetrokken. 

Borstvoeding en co-sleeping

Ik citeer:

“Baby’s die borstvoeding krijgen, lopen minder risico op luchtweginfecties en maag-darminfecties. Deze infecties vormen een risicofactor voor wiegendood. Borstvoeding geven zorgt ook voor een goede vorming van de mond. Wanneer een baby drinkt uit een fles, drukt de speen het gehemelte omhoog, waardoor de mondholte op den duur smaller wordt en de luchtweg naar de neus beperkt wordt. Een rechtstreeks verband tussen dit fenomeen en wiegendood is nog niet onomstotelijk aangetoond. Maar omdat de vorm van de mond een factor is bij volwassenen die last hebben van slaapapneu, lijkt het aannemelijk dat dit bij baby’s ook zo is.”

Moedermelk bevordert de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel waardoor baby’s een betere controle krijgen over hun ademhalingsmechanismen. Dit is belangrijk, want in de eerste maanden na de geboorte zijn de ademhalingsmechanismen van een baby nog onrijp.

Hierdoor mist de ademhaling van een baby een regelmatig patroon. De ademhaling kan herhaaldelijk stoppen, soms wel 15-20 seconden. Dit wordt een ‘apneu’ genoemd.

Ook de hartslag van de baby gaat omlaag tijdens een apneu. Als reactie op een apneu wordt het startmechanisme van de ademhaling actief of de baby wordt wakker (wekprikkel). Soms houdt een apneu aan.

Dan moet er dus worden ingegrepen om het kind weer te laten ademenen. Even ‘aantikken’ van de baby kan genoeg zijn.

De ‘wekprikkel’ is verminderd als baby’s op hun buik slapen, als ze prematuur geboren zijn, als hun moeder rookt, als ze kortgeleden een infectie hebben doorgemaakt en als ze in diepe slaap zijn.” (La Leche Leahue)

Conclusie

Samen slapen, co-sleeping, in combinatie met het geven van borstvoeding is een goede aanpak voor moeders die graag met hun kind(eren) in hetzelfde bed willen slapen. Wil je graag veilig slapen met je kleintje? Lees dan eerst deze handleiding!

Ten slotte

Het samen slapen moet zowel voor moeder als kind kalmerend werken. Indien je baby erg prikkelbaar is, kan je het beste een apart bedje naast het ouderbed plaatsen. Een clip-on-crib is een goede investering.

Slaap jij ook met je kind in hetzelfde bed?


israbintali

moeder, echtgenote, mamablogger, designer, fotograaf, vriendin en dierenliefhebber

Reactie achterlaten